Uzmanlık
Yazılım mimarı: kararı, sınırı ve bedeli birlikte tasarlayan rol
Mimariyi bir desen koleksiyonu olarak değil, belirli bir sistemde, belirli bir sınırla ve belirli bir bedelle verilmiş karar olarak yapıyorum.
- yıl
- 4
Bu ekosistemde ben
Mimariyi bir desen koleksiyonu olarak değil, belirli bir sistemde, belirli bir sınırla ve belirli bir bedelle verilmiş karar olarak yapıyorum. Bir kararı mimari saymak için neyi kapattığını ve yerine ne koyduğunu yazabilmem gerekiyor.
Çalışmam üç başlıkta toplanıyor. Software Architecture servis sınırlarını ve kritik tasarım kararlarını, System Design ölçeklenme ve erişilebilirlik davranışını, Event-Driven Architecture ise servisler arasındaki teslim, tekrar ve determinizm sorularını kapsıyor. Üçü aynı işin farklı ölçekleri. Systems Architecture ise bunların üstünden geçen soru: birden çok servisin, veri deposunun ve kuyruğun birlikte nasıl davrandığı; bunu tek bir sınır kararı kendi başına göstermiyor. Bu sayfa Distributed Systems’i de bu açıdan kapsıyor.
Sınırları belgede bırakmıyorum; katmanları ve izinli bağımlılıkları koda yazıp CI’da denetliyorum, çünkü yalnız belgede duran bir sınır zamanla çürüyor. Derinliğe inmek isterseniz desen anlatıları ve uzun mimari yazılar Mühendislik bölümü tarafında.
Yazılım mimarı kimdir?
Yazılım mimarı, bir sistemin hangi parçalardan oluşacağına, bu parçaların sınırlarının nerede çizileceğine ve aralarındaki iletişimin nasıl işleyeceğine karar veren, bu kararların bedelini baştan görünür kılan kişidir. Mimari kodun kendisi değil, kodun değişmesini kolay ya da zor kılan kararların toplamıdır.
Yazılım mimarı ne iş yapar?
Servis ve modül sınırlarını çizer, senkron ya da asenkron iletişim, tutarlılık ve ölçeklenme gibi konularda seçenekleri tartar, kararı ve gerekçesini ekibe aktarır, sınırların zamanla aşınmaması için denetim yollarını kurar. Ben bu işi yazılım mimarisi, sistem tasarımı ve event-driven mimari başlıklarında, bir kararın neyi kapattığını ve yerine ne koyduğunu yazarak yürütüyorum.
Bu alandaki son yazılar
- Blog
Aynı mesaj, farklı sonuç: event-driven mimaride determinizm
Event-driven mimaride aynı mesaj neden farklı sonuç üretir? Gerçek bir fatura akışından: determinizmi bozan gizli girdiler ve geri kazandıran dört hamle.
- Blog
Dual-write'tan outbox'a: idempotent tüketim ve alan-seviyesi şifreleme günlüğü
Kaybolan event'ler beni transactional outbox'a, at-least-once teslim de idempotent tüketime götürdü; GDPR alanlarını satır seviyesinde şifreledim.
- Blog
archlint: mimari sınırları CI'da deterministik olarak zorlamak
Mimari kararlar kodda çürür. archlint, tek architecture.json ile Go, TypeScript ve Python sınırlarını her commit'te CI'da modelsiz zorluyor.
Bu alandaki ölçümler
64 goroutine, dört çekirdekte Mutex tek yönlü kanaldan 1,40 kat hızlı, ama p99'u dört kat yüksek
Aynı paylaşılan sayaca G goroutine ve P çekirdekle saldırıldığında sync.Mutex, sahip-goroutine kanalı ve tamponlu kanal saniyede kaç işlem yapıyor, beklemenin kuyruk gecikmesi ve adilliği nasıl değişiyor?
Bulgu
64 goroutine ve dört çekirdekte sync.Mutex tek yönlü kanaldan 1,40 kat hızlı (10,46 ve 7,47 milyon işlem/sn) ama p99 beklemesi 4,00 kat yüksek (294.911 ve 73.727 ns). Sekiz çekirdekte Mutex'in hızı iki koşumda 16,27 ile 26,25 milyon işlem/sn arasında değişiyor (iki modlu hücre); tek yönlü kanal 7,31 ve 7,32 milyonda sabit. İki koşumda da hücrelerin yarısından fazlası bayraklı; güven düşük.
30 gün önce ölçüldü
Birlikte kullandığım teknolojiler
-
RabbitMQ
Servisler arası asenkron teslim; outbox relay'inin çıkış kapısı.
-
Redis
Önbellek katmanında ilişkisel depoyla birlikte çalışan hızlı katman.
-
MySQL
Önbellekli okuma ve outbox tablosunun üzerinde durduğu depo.
-
PostgreSQL
Kuyruk tablosu ve index davranışını üzerinde ölçtüğüm veritabanı.
-
Docker
Geliştirme ortamı ve dağıtım paketi.
-
GitHub Actions
Mimari sınırların her commit'te denetlendiği CI hattı.
Bu alanda sorulanlar
Sık sorulanlar
8 soru
-
Yazılım mimarı ne yapar?
Sistemin parçalarını, bu parçaların sınırlarını ve aralarındaki iletişimi belirler; kararı gerekçesi ve bedeliyle birlikte ekibe aktarır. Mimari kodun kendisi değil, kodun değişmesini kolaylaştıran ya da zorlaştıran kararlar bütünüdür.
-
Mimari alanında kaç yıldır çalışıyorsun?
2022'den bu yana, 4 yıldır.
-
Software Architecture, System Design ve Event-Driven Architecture arasında nasıl ayırıyorsun?
Software Architecture sınırları ve kararları, System Design bir sistemin ölçeklenme ve erişilebilirlik davranışını, Event-Driven Architecture ise servisler arasındaki teslim, tekrar ve determinizm sorularını kapsıyor. Üçü aynı işin farklı ölçekleri; bu sayfa üçünü birlikte tutuyor.
-
Kuyruğa taşımak teslim garantisi verir mi?
Hayır. Outbox mesajın kaybolmamasını sağlar ama size at-least-once verir; tekrarı idempotent tüketici bastırır. Teslim edilen mesajın aynı kararı vereceği ise üçüncü bir garantidir ve ayrıca kurulması gerekir.
-
Mimari kararı nasıl değerlendiriyorsun?
Neyi kapattığına ve yerine ne koyduğuna bakarak. Bir kararın bedelini yazamıyorsam onu henüz mimari karar saymıyorum.
-
Mimari sınırlar zamanla aşınmasın diye ne yapıyorsun?
Sınırı belgede bırakmayıp koda yazıyorum: katmanları ve izinli bağımlılıkları tek bir dosyada beyan edip her commit'te CI'da denetliyorum.
-
Mimari bilgiyi ekibe nasıl aktarıyorsun?
Kararı bedeliyle birlikte yazarak, TDD ve DDD mentörlüğüyle ve code-review rehberleriyle. Mimarinin yaşadığı yer belge değil, ekibin her gün verdiği küçük kararlar.
-
Derin mimari yazılarını nerede okuyabilirim?
Mühendislik bölümünde. Bu sayfa mesleğin ve benim yaklaşımımın kısa tanımı; desen anlatısı ve uzun mimari yazılar orada.
Birlikte çalışalım
Bu ekosistemde bir işiniz varsa, ne yaptığınızı anlatın; nasıl kurulacağını konuşalım.