Muhammet Şafak — Sunumlar

Mesajın yaşam döngüsü

Şema, teslim, tekrar, replay: bir mesaj kuyrukta dört kez sınanır.

Muhammet Şafak3 Ekim 2026

Gündem

Dört durak

Şemakenarda doğrula
Evrimsözleşmeyi kırmadan
Idempotencyaynı mesaj iki kez
DLQ replaysıfırla, seç, sına

Bölüm 01

Şema

Kuyruk payload'ın içine bakmaz; şekil garantisini kenarda sen eklersin.

Kuyruk byte taşır, tip değil

Şema nerede doğrulanır?

Upstream bir servis payload'dan bir alan düşürdü; worker production'da KeyError fırlattı.

Üretici tarafıbirincil savunma
Tüketici tarafıgüvenlik ağı → DLQ
Şema registrymesaj türü başına

Tüketici tarafı emniyet kemeridir, direksiyon değil.

Muhammet ŞafakŞemayı kuyruğun kenarında doğrulamak · sade.dev

Gevşetmek güvenli, sıkılaştırmak değil

Şemayı kırmadan değiştirmek

Güvenli

Opsiyonel alan ekle
required kısıtını kaldır
Enum'ı genişlet, minimum'u gevşet

Kırıcı

Zorunlu alan ekle
Alanı kaldır, adlandır, tipini değiştir
Enum'ı daralt, kuralı sıkılaştır

Önce tüketiciler yükseltir

Yeni kimlik, paralel yaşam

Adım 1: v2 yayımlaorders:created.v2
Adım 2: v1 sürerüreticiler ikisini yayar
Adım 3: Tüketici göçükendi takviminde
Adım 4: v1 emeklitüketicisi kalmayınca

Bölüm 02

Tekrar

Broker sözünü tutar: mesaj en az bir kez gelir, bazen iki kez.

Aynı mesaj, iki tahsilat

Aynı mesaj iki kez gelebilir. Ücret iki kez çekilmemeli.

Ödeme worker'ı kartı çekti, mesajı ack'leyemeden çöktü; broker yeniden teslim etti, müşteri iki kez ücretlendirildi.

f(f(x)) = f(x)

Idempotent mi değil mi?

	Idempotent değil	Idempotent
Örnek	Bakiyeyi 10 artır	Sipariş durumunu paid yap
İki kez	+20 eder, ya da iki e-posta	Etki bir kez uygulanmışla aynı
Gereken	Anahtar + dedupe	Hiçbir şey gerekmeyebilir

Yan etki seçer

Anahtarı ne zaman kaydedersin?

Eşzamanlı mükerrerlere kontrol değil constraint lazım: anahtar kolonundaki unique constraint ikinci insert'i conflict'e çevirir.
Şekil	Kayıt anı	Pencere	Uygun olduğu yer
Seen-set	Handler başarıyla döndükten sonra	Var	Üçüncü taraf çağrı: e-posta, çekim
Transactional	İş değişikliğiyle aynı DB transaction'ı	Yok	Sahip olduğun bir satır

Anahtarı dürüst tutmak

Anahtar ve constraint

GöndericiAnahtarı gönderici üretir: mesaj id'si ya da Idempotency-Key başlığı.
PayloadYalnız payload'dan türetme: meşru iki aynı istek çakışır.
ConstraintKontrol değil constraint: unique constraint eşzamanlı ikinci insert'i conflict'e çevirir.

Bölüm 03

Replay

Replay byte'ları geri taşımak değil: bir mesajı sıfırla ve güvenle yeniden işle.

20

Örnek senaryo

dakika kesinti

Aşağı akıştaki API yirmi dakika düştü; dört bin mesaj retry'larını tüketip DLQ'ya indi.

Naif replay yeniden zehirler, iki kez faturalar

DLQ'yu güvenle replay etmek

Adım 1: Sıfırlaid, payload, trace_id kalır
Adım 2: Kümeyi seçreason: timeout
Adım 3: Dry-rundokunmadan say
Adım 4: Sandboxyan etkiler stub'lı
Adım 5: Productionilk ikisi sıkıcıysa

Teşekkürler

sade.dev

Şemayı kenarda doğrula, tekrarı bastır, replay'i sınayarak yap.