# Upgrade Ön Koşulları: Yeşil Çıktı Kanıt Değil

> Hedef sürüm seçildi, başlama izni verilmedi. Test, geri dönüş, kilitleyen bağımlılık ve deprecation için başlamadan istenecek dört kanıt.

- Tür: Notlar
- Yayın: 2026-11-22
- Etiketler: testing, dependencies, decisions, production
- Dizi: Production'da Upgrade
- Okuma süresi: 4 dk okuma
- Kaynak: https://muhammetsafak.com/tr/muhendislik/notlar/upgrade-on-kosullar/
- Dil: tr-TR
- Yazar: Muhammet Şafak

---
> **Kısaca:** Hedef sürümü seçmek upgrade'e başlama izni vermez. Başlamadan dört kapının her biri için gösterilebilir bir kanıt gerekir: hedefte koşan test, kilitleyen bağımlılığı gösteren çıktı, görünür deprecation uyarıları ve çalıştırılmış bir geri dönüş. Kanıtı olmayan kapı upgrade'in ilk işidir.

Composer'ın `platform` ayarı, kurulumu çalışacağınız PHP'ye bakmadan yeşile çevirebilir.

Yeşil bir `composer install` çıktısı, ayarın taklit ettiği platforma karşı yeşildir; production'ın PHP'sine karşı değil. Hedef sürümü seçmek ile başlamaya hazır olmak arasındaki fark tam burada başlıyor.

[Bölüm 4](https://muhammetsafak.com/tr/muhendislik/notlar/upgrade-hedef-surum/) hedefi bir çift olarak yazdırdı: runtime ve framework. Örnek sistem (PHP 8.2 + Laravel 12 + `FROM php:8.2-fpm-bookworm`) için o yazının tablosu 8.4 + Laravel 13 çıkardı; bu, yazarın örnek varsayımıdır, sizin cevabınız değil. Hedef yazıldı. Başlama izni yazılmadı.

İzin bir his değil, gösterilebilir bir kanıttır. Dört kapı var ve her biri aynı iki soruyla geçilir: ne gösterebilirsiniz, gösteremiyorsanız ilk iş ne?

## Kapı 1: Hedefte koşan test

Test suite'iniz bugünkü sürümde yeşil olabilir. Bu, hedefte yeşil olacağını söylemez.

Kanıt iki parçadır. Birincisi **baseline**: suite'in mevcut sürümde, mevcut imajda yeşil koştuğunu gösteren çıktı. Kırmızı bir baseline ile başlarsanız hedefte çıkan her kırmızı için sorunun kimde olduğunu bilemezsiniz. İkincisi **hedefte koşum**: aynı suite'in hedef imajda (örnekte `php:8.4-fpm-bookworm` gibi bir etiket) koştuğu ve sonucun kaydedildiği çıktı.

Suite kritik yolu kapsamıyorsa yeşil bir koşum bir şey söylemez. O yol için **characterization test** yazın: kodun bugün ne yaptığını, doğru ya da yanlış, olduğu gibi sabitleyen test. Amacı davranışı doğrulamak değil, upgrade'den önce ve sonra aynı çıktıyı verip vermediğini göstermek. Hedefte çıktı değişirse, değişikliği upgrade'in getirdiğini biliyorsunuz.

**Kanıtı yoksa ilk iş:** baseline'ı yeşile çekin, sonra kritik yollar için characterization test yazın. Bunlar upgrade'in dışında, upgrade'den önce biten işlerdir.

## Kapı 2: Kilitleyen bağımlılık

[Bölüm 2](https://muhammetsafak.com/tr/muhendislik/notlar/upgrade-envanteri/)'nin zincirindeki bir paket hedefi kilitliyorsa upgrade başlamadan durmuştur. Hedefin bu zincire sığıp sığmadığını Composer'a sorun:

```bash
composer why-not php 8.4
```

`prohibits` (takma adı `why-not`) hangi paketin istenen sürümü engellediğini listeler. Boş çıktı iyi haberdir; ama aşağıdaki tuzağı kontrol etmeden yalnız ona güvenmeyin.

Tuzak `config.platform` ayarında. Bu ayar Composer'a farklı bir platform taklit ettirir; Composer'ın kendi dokümanı, ayarlandığında bağımlılıkların artık doğru denetlenmediğini söylüyor. Eski bir PHP sürümünü taklit etmek için eklenmiş bir satır, hedef imajda da yerinde kalırsa kurulum yeşil kalır: Composer gerçek platforma değil, taklide bakar.

`composer check-platform-reqs` bu ayarı yok sayar ve gerçek platformu denetler. `--lock` bayrağı kurulu paketler yerine `composer.lock` içindekileri denetler. Hedef imajın içinde koşturun:

```bash
composer check-platform-reqs --lock
```

Hiçbir gereksinimin başarısız olmaması ile `config.platform`'un açıklanmış olması birlikte kanıttır. Biri tek başına değil.

**Kanıtı yoksa ilk iş:** `config.platform` satırını gözden geçirin (neden orada, hâlâ gerekli mi), kilitleyen paketin hedefi destekleyen bir sürümü var mı diye bakın, yoksa sahibi kim diye yazın. Bölüm 4'ün bıraktığı kural burada işler: hedef, zincirin en yavaş halkasından uzağa gidemez.

## Kapı 3: Görünür deprecation

Test yeşil ve bağımlılıklar uyumlu olabilir; hedefte koşan kod yine de deprecation uyarısı üretir ve kimse onu görmüyorsa uyarı yok sayılmıştır.

Laravel 12'de `deprecations` log kanalı `LOG_DEPRECATIONS_CHANNEL` ortam değişkeniyle belirlenir ve [varsayılanı `null`](https://laravel.com/docs/12.x/logging)'dır: PHP deprecation uyarıları üretilir ve atılır. `LOG_DEPRECATIONS_TRACE` ise uyarının nereden geldiğini yığın izi olarak ekler.

Bir örnek: PHP 8.4, tipi belirtilmiş ama varsayılanı `null` olan parametreyi (`string $name = null`) [deprecated](https://www.php.net/manual/en/migration84.deprecated.php) sayıyor; `?string $name = null` yazılır. Kodunuzda bu kalıp varsa hedef imajda suite'i koşturduğunuzda uyarı üretilir. Kanal `null` ise çıktıda hiçbir iz kalmaz.

Kanıt, hedef imajda suite'i bir `deprecations` kanalı açıkken koşturup çıktıyı bir dosyaya yazdırmaktır. Dosyada satır yoksa görünürlük kanıtı var; satır varsa liste, upgrade'in iş listesinin başlangıcıdır.

Kapı 1'e bağımlıdır: uyarı yalnız çalışan kod için üretilir. Suite kritik yolu koşmuyorsa temiz bir dosya yalnız koşan kodun temiz olduğunu söyler. Uyarıları kendi kodunuz ve `vendor/` diye ayırın: kendi kodunuzdakini siz düzeltirsiniz, `vendor/` içindeki ise Kapı 2'nin konusuna döner.

**Kanıtı yoksa ilk iş:** kanalı bir dosyaya yönlendirin, suite'i hedefte koşun, çıktıyı kaynağına göre ayırın.

## Kapı 4: Geri dönüş yolu

Geri dönüş planı bir kez çalıştırılmadıysa plan değil, varsayımdır.

Geri dönüşün üç parçası var: önceki sürümün **artifact**'i (imaj etiketi) hâlâ çekilebilir mi, önceki **lock** dosyası elde mi, ve iki sürümün de okuyabildiği **veri**. Üçüncüsü sistem başınadır. Kuyrukta, cache'te ya da session'da serialize edilmiş bir kayıt yeni sürümde yazıldıysa eski sürümün onu okuyup okuyamayacağı bir soru olarak kalır; bu yazı onun cevabını vermiyor, sizin sisteminiz veriyor.

Kanıt bir kez çalıştırılmış geri dönüştür: staging'de yeni sürümü ayağa kaldırın, trafiği ya da bir iş yükünü üzerinden geçirin, sonra önceki artifact ve lock ile geri alın ve sistemin çalıştığını gösterin. "Eski imaj duruyor" bir kanıt değildir; "eski imaja döndük ve kritik yol koştu" kanıttır.

**Kanıtı yoksa ilk iş:** geri dönüşü staging'de bir kez çalıştırın. Hangi verinin iki sürümde okunabildiğini o koşum gösterir.

## Kanıt tablosu

Dört kapıyı tek sayfaya yazın:

| Kapı | Kanıt | Yoksa ilk iş |
|---|---|---|
| 1. Hedefte koşan test | Baseline çıktısı + hedef imajda suite çıktısı | Baseline'ı yeşile çekin, characterization test yazın |
| 2. Kilitleyen bağımlılık | `composer why-not` ve `check-platform-reqs --lock` çıktısı, `config.platform` açıklaması | `config.platform`'u açıklayın, kilitleyen paketin sahibini yazın |
| 3. Görünür deprecation | Hedefte suite çıktısı, `deprecations` kanalı açık | Kanalı dosyaya yönlendirin, çıktıyı kaynağına göre ayırın |
| 4. Geri dönüş yolu | Staging'de çalıştırılmış geri dönüşün kaydı | Geri dönüşü bir kez çalıştırın |

Kanıtsız kapı kaybolmaz. Upgrade'in ortasında keşfedilir ve bu kez baskı altında yapılır: envanter, test turu ve geri dönüş aynı işi iki kez ödemeniz demektir. Kanıtı önceden toplamak o işi yalnız bir kez yapar.


> **Tan:** Kanıt tablosunda boş kalan satır bir eksik değil, bir bilgi. Bana ilk işin ne olduğunu söylüyor. Ben olsam o satırı doldurmaya çalışmaz, boş bırakır ve yanına bir sahip yazardım; boşluğu görünür tutmak, onu upgrade sırasında keşfetmekten ucuz.


## Bu çerçevenin sınırı

Tablo başlamak için gereken kanıtı sayar; başlamanın yeterli olduğunu söylemez. Bir kapının kanıtının yeterli sayılması sistem başınadır: kritik yolun ne olduğu, hangi verinin iki sürümde okunabildiği, kaç uyarının kabul edilebilir olduğu sizin sisteminizin cevabıdır.

Rollout sırası, trafiğin ne kadarının yeni sürüme gittiği ve geri dönülemeyen kapılar Bölüm 6'nın konusu. Burada yalnız kanıt toplanır; hiçbir şey production'a gitmez.

Komutların ve ayarların ayrıntısı Composer, Laravel ve PHP dokümantasyonundadır; kullandığınız sürümün dokümanına bakın. Bu yazının dayandığı Composer dokümanları sürüm numaralı bir adrese sabitlenmiyor, o yüzden Composer sürümünüzün davranışını ayrıca doğrulayın.

## Dört satırı yazın

Açılıştaki yeşil çıktıya dönelim: hangi platforma karşı yeşildi?

Hedef sürümünüz için dört kapıyı bir sayfaya yazın. Kanıtı olan satıra kanıtı bağlayın; olmayan satır, upgrade'in ilk işidir.

## Kaynaklar

- [Command-line interface / Commands](https://getcomposer.org/doc/03-cli.md) — Composer
- [The composer.json schema / Config](https://getcomposer.org/doc/06-config.md) — Composer
- [Logging (Laravel 12.x)](https://laravel.com/docs/12.x/logging) — Laravel
- [Deprecated Features (PHP 8.4)](https://www.php.net/manual/en/migration84.deprecated.php) — PHP
