# Dış servis düştüğünde

> Timeout, retry ve circuit breaker: yavaş bir dış servisin tüm uygulamayı kilitlemesini üç savunma hattıyla nasıl durdurursun.

- Tür: İnfografik
- Yayın: 2026-10-03
- Dayandığı yazılar: https://muhammetsafak.com/tr/muhendislik/notlar/circuit-breaker-dis-servis-entegrasyonu/ · https://muhammetsafak.com/tr/muhendislik/araclar/backoff-calculator/
- Kaynak: https://muhammetsafak.com/tr/gorseller/i/dis-servis-dustugunde/
- Dil: tr-TR
- Yazar: Muhammet Şafak

---
## Panel 1

Çökmedi, yavaşladı

Bir SMS sağlayıcısı yavaşladı. Bütün uygulama durdu.

Yanıt süresi 30 saniyeye çıktı; yarım saat içinde SMS ile hiç ilgisi olmayan endpoint'ler bile zaman aşımına uğruyordu.

## Yavaşlık nasıl yayılır

Cascading failure

1.   Step 1: Process kilitlenir `worker / PHP-FPM process bağlı`
2.   Step 2: Süre kaybolur `30 sn çağrı = 30 sn meşgul`
3.   Step 3: Havuz dolar `yeni istekler sırada bekler`
4.   Step 4: Sağlıklılar ölür `ilgisiz endpoint'ler timeout`

## Panel 3

5 sn

Birinci savunma: timeout

toplam timeout

Varsayılan 30 saniye değil, 5: Http::timeout(5)->connectTimeout(2). Değerler kaynağın önerdiği örnektir; bu sayı bir karar olmalı.

## Üç deneme, iki bekleme

İkinci savunma: sınırlı retry

bekleme, ms

-   1\. bekleme 200
-   2\. bekleme 400

Örnek değerler: 200 × 2ⁿ⁻¹ ms, üstüne random\_int(0, 100) ms jitter. Üç deneme arasında iki bekleme olur; hâlâ hata varsa sorun geçici değildir.

## Panel 5

~3,4 dk

Backoff'a tavan koy

cap olmadan 12. bekleme

delay = min(cap, base × factorⁿ⁻¹). Cap olmadan base 100 ms × 2, 12. denemede yaklaşık 3,4 dakikaya ulaşır.

## Jitter türleri

Thundering herd

delay = min(cap, base × factorⁿ⁻¹). Cap olmadan base 100 ms × 2, 12. denemede yaklaşık 3,4 dakikaya ulaşır.

| Tür | Aralık | Davranış |
| --- | --- | --- |
| Full | `[0, delay]` | En geniş dağılım; bir istemci çok erken deneyebilir |
| Equal | `[delay/2, delay]` | Bir taban tutar, yine de herd'i dağıtır |
| Decorrelated | `[base, önceki × 3]` | Capped; son beklemeye uyar, güçlü varsayılan |
| None | `jitter yok` | Tek istemci için sorun değil, bir filo için tehlikeli |

## Çağrı yapmayı bırakmak

Üçüncü savunma: circuit breaker

5 saniyelik timeout bile process başına 5 saniyedir; open durumda bu süre 0'a iner.

Fail-fast

1.  01 Closed çağrılar geçer, hatalar sayılır
2.  02 Open dış servise gidilmez, anında hata
3.  03 Half-open tek deneme: başarılıysa closed

## Devre açıkken ne yaparsın

Fail-fast, yavaş-fail'den iyidir

-   Kuyruğa al SMS hemen gitmek zorunda değilse devre kapanınca işlenmek üzere bırak.
-   Bayat veriyi sun Döviz kuru servisi çöktüyse son bilinen kuru göster.
-   Zarifçe kıs "Öneriler şu an yüklenemiyor" demek, sayfayı çökertmekten iyidir.
