Şirketin içinden
Klavye: ← → ile gezinin, F tam ekran, O genel bakış.
Bir dizi · On yazı
Şirketin içinden
Kurumsal mı, patron şirketi mi? On yazıda bir çerçeve.
Muhammet Şafak
Dizi · 1–5
On yazı
- 01 Kurumsal mı, patron şirketi mi? ayıran büyüklük değil
- 02 Karar nasıl alınır onay zinciri mi, tek imza mı?
- 03 Süreç ne zaman zırh, ne zaman pranga?
- 04 Rol sınırları iş tanımı olmayan yerde herkes her şeydir
- 05 Bilgi nasıl akar koridor mu, doküman mı?
Dizi · 6–10
On yazı
- 01 Performans, terfi ve zam her durumda bir pazarlık var
- 02 Toplantı ve raporlama görünürlük tiyatrosu
- 03 Kriz anı şirketin karakteri orada belli olur
- 04 Şirket büyürken ne kırılır patrondan kurumsala geçiş
- 05 Hangi şirket size uygun? kimlik değil, dönem kararı
01 · Kurumsal mı, patron şirketi mi?
Ayıran şey büyüklük değil.
Çalıştığınız şirketin tipi, yaptığınız işin ne kadarının size ait olduğunu belirliyor.
01 · Şirket tipi
Ayıran dört eksen
- Karar nerede alınıyor? Kararı bir rol mü veriyor, bir kişi mi?
- Ne kadarı yazılı? Sadece kod değil: kararın gerekçesi yazılı mı?
- Hatanın maliyeti kime yazılıyor? Bir şey patladığında ilk aranan şey sebep mi, kişi mi?
- Zaman ufku ne kadar? Şirket bu çeyreği mi düşünüyor, üç yılı mı?
Kurumsallık, kararın kişiden ayrılabilmesidir. Patron şirketi, kararın kişide kalmasıdır.
02 · Karar nasıl alınır
Tek yönlü kapı, çift yönlü kapı
| Ölçüt | Tek yönlü kapı (yavaş alınmalı) | Çift yönlü kapı (hızlı alınmalı) |
|---|---|---|
| Örnekler | Veri modeli, sözleşme, işe alım | Kütüphane, klasör yapısı, ekran düzeni |
| Patron şirketinin hatası | 20 dakikada geçer: "sonra düzeltiriz" | Genelde doğru davranır |
| Kurumsalın hatası | Genelde doğru davranır | Komite kurar, üç ay bekletir |
02 · Onay zincirinin gerçek faydası
Kararı kişiden ayırmak.
Onay zinciri hatayı engellemez; hatayı yavaşlatır ve dağıtır. Kurumun hafızası, karar veren kişinin hafızasından uzun ömürlü olmalı.
Süreç, geçmişte yaşanmış bir olayın maliyetini geleceğe taksitle yaymaktır.
03 · Süreç
Süreç ne zaman eklenir?
- Aynı hata üçüncü kez Bir kez tesadüf, iki kez şanssızlık, üç kez örüntü.
- Kritik iş tek kişide "O işi sadece Ahmet biliyor" cümlesi bir şaka değil, bir risk raporudur.
- Ekip büyüdüyse Beş kişilik ekipte süreç gereksizdir çünkü koordinasyon zaten masada oluyor. Yirmi beş kişide olmuyor.
03 · Çeviklik mi, kayıtsızlık mı?
Aynı hata tekrar ediyor mu?
Etmiyorsa, o gerçekten çevikliktir. Ediyorsa, "çevik" dediğiniz şey kayıtsızlıktır.
Yetkin kişi her boşluğa çekilir ve ödülü daha fazla boşluktur.
04 · Üç satırlık netlik
Her kritik iş için üç satır
- K
Karar veren
Kim "evet/hayır" der?
- Y
Yapan
Kimin takvimindeki saatler bu işe gidiyor?
- B
Bilgilendirilen
Kim haberdar olmazsa iş patlar?
04 · Boşluğu kapatın, görünür kılın
Sözlü sınır sınır değildir.
Boşluğu kapatın; kapattığınızı görünür kılın. İkinci cümle olmadan birincisi bir fedakârlık değil, bir örtbastır.
05 · Bilgi nasıl akar
Kararı yazmayın. Gerekçeyi yazın.
Altı ay sonra gelen kişinin ihtiyacı olan şey sizin kararınız değil, sizin kısıtınız.
05 · Beş dakika
Ne yazılır, nereye yazılır
- X'i seçtik, çünkü Y kısıtı vardı. (bekliyor)
- Z'yi elemiştik, çünkü W. (bekliyor)
- Yeri önemsiz: pull request açıklaması, task yorumu, ekip kanalı. (bekliyor)
05 · Test
Bu neden böyle?
Sağlıklı bir yerde cevap bir belgeye işaret eder. Sağlıksız bir yerde cevap bir kişiye işaret eder.
Sistemin varlığı sonucu değiştirmiyordu; sadece pazarlığın dilini değiştiriyordu.
06 · Zam
İki masa, iki dil
| Ölçüt | Kurumsal | Patron şirketi |
|---|---|---|
| Zam neyden oluşur | Bant, not ve kalibrasyon | Son üç ay, sadakat algısı, o günkü nakit |
| Ürettiği şey | Savunulabilirlik | Sistem yok, dolayısıyla anlatı her şey |
| Bedeli | Olağanüstü iş, olağanüstü ödüllendirilemez | Yakınlık bir kaldıraçtır |
| Sizin işiniz | İyi işi sistemin diline çevirmek | Hatırlatmak |
06 · Sonuç
Zam bir ödül değil. Bir pazarlık.
Ve pazarlık, siz farkında olmasanız da başlamış oluyor.
07 · Yazarın gözlemi
İki uç, aynı tiyatro
- 11 sa Haftalık toplantı Hiçbirinde bir karar alınmıyordu
- 3× Aynı bilgi Farklı odalarda, farklı insanlara anlatılıyordu
- 4 Günde "N'aptın?" Toplantı yok, kesinti sonsuz
- 40 dk Beş dakikalık soru Kafasındaki yapıyı yeniden kurması gerekir
07 · Pratik ayrım
Üç tür toplantı
| Tür | Amacı | Sonunda ne çıkar? | Gerekli mi? |
|---|---|---|---|
| Karar | Bir seçim yapmak | Bir karar ve sahibi | Evet, kısa |
| Keşif | Problemi anlamak | Daha iyi bir soru | Evet |
| Statü | Durumu bildirmek | Bir kayıt | Çoğu zaman hayır |
07 · Test
Karar mı, kayıt mı?
Bu toplantı bir karar mı üretiyor, yoksa sadece bir kayıt mı?
08 · Kriz anı
Korku, tespit süresini uzatır.
Ve tespit süresi, krizin gerçek maliyetidir.
08 · Refleksler
Fail mi, prosedür mü?
| Ölçüt | Patron şirketi | Kurumsal |
|---|---|---|
| Refleks | Fail arar | Prosedür üretir |
| Mantığı | Karar kişide, öyleyse hata da kişide | Karar rolde, öyleyse hata sistemde |
| Bedeli | Hız korku üretir, korku raporu öldürür | Postmortem bir performansa dönüşebilir |
08 · Sağlıklı refleks
Bu nasıl mümkün oldu?
Asıl test krizden altı hafta sonra yapılır: ölçü, söylenen değil, altı hafta sonra gerçekten değişmiş olan şeydir.
09 · Yasa değil, benim gördüğüm bir örüntü
Şirket büyürken ne kırılır
| Yaklaşık eşik | Kırılan şey | İlk kez duyulan cümle |
|---|---|---|
~10 kişi | Patron artık herkesi tek tek göremiyor | "Benim haberim yoktu." |
~30–40 kişi | Orta kademe doğuyor | "O ekipten sorumlu bir arkadaş var, ona sorayım." |
~100 kişi | Departman siloları | "Onlar bizim iç müşterimiz." |
09 · Her satırda aynı şey kırılıyor
Enformel koordinasyon.
Koridorda çözülen şeyin koridorda çözülemez hâle gelmesi. Süreçler bu ihtiyacın sebebi değil, sonucudur.
10 · Hangi şirket size uygun?
Doğru şirket tipi yok, yanlış eşleşme var.
Şirket tipi bir kimlik değil, bir kısıt kümesi.
10 · Mülakatta sorulacak sekiz soru · 1–4
Ne soruyorsunuz, ne ölçüyor?
| Soru | Ne ölçüyor |
|---|---|
| 1. Bu kararı kim geri alabilir? | Kararın kişide mi rolde mi olduğu |
| 2. Son bir yılda kaldırdığınız bir süreç var mı? | Sürecin canlı mı ölü mü olduğu |
| 3. Son ciddi arızada ilk sorulan soru neydi? | Korku mu, merak mı |
| 4. Terfi kararını kim, hangi kanıtla veriyor? | Emeğin ölçülüp ölçülmediği |
10 · Mülakatta sorulacak sekiz soru · 5–8
Ne soruyorsunuz, ne ölçüyor?
| Soru | Ne ölçüyor |
|---|---|
| 5. Kurucu/patron kod tabanına ne sıklıkla giriyor? | Devrin gerçekleşip gerçekleşmediği |
| 6. Burada yazılı olmayan hangi kural var? | Kültürün dürüstlüğü |
| 7. Son ayrılan üç kişi neden ayrıldı? | Şirketin kendini tanıyıp tanımadığı |
| 8. Bir işi "bitti" ilan eden kim? | Sınırların netliği |
Bilerek seçmek, bilmeden katlanmaktan iyidir.
Bulunduğunuz yer hakkındaki karar
Kim geri alabilir?
Cevap sizseniz, geri kalan her şey ayrıntıdır.