Monolitten mikroservise: ne zaman, neden, nasıl

Muhammet Şafak — Görseller

Monolitten mikroservise

Ne zaman, neden, nasıl: sınırı bugün çizin, dağıtımı ölçülmüş bir sinyal gelince yapın.

Muhammet Şafak 3 Ekim 2026

Bölüm 01

Sınır

Modüler monolit: tek codebase, tek deploy, tek veritabanı; içeride net modül sınırları.

Üç yaklaşım

Sınır nerede duruyor?

Sınır nerede duruyor?
Yaklaşım	Sınır
Klasik monolit	Sınır yok. Her şey her şeye erişir, zamanla "big ball of mud".
Mikroservisler	Sınır var, ama sınır aynı zamanda bir network çağrısı.
Modüler monolit	Sınır var, ama sınır process içinde; bir method çağrısı.

Asıl mesele

Sınır ile servis ayrı iki karardır.

Sınırı bugün çizin, dağıtımı gerçekten gerekince yapın.

Sınır kodda

Modül başına tek public yüzey

Bir modül, başka bir modülün yalnızca *Api.php sınıfını çağırır. Başka modülün tablosuna doğrudan SELECT atmaz, foreign key bağlamaz.

app/Modules

1app/2└── Modules/3  ├── Billing/4  │   ├── Domain/         # modüle özel entity, value object5  │   ├── Application/    # use-case'ler6  │   ├── Infrastructure/ # repository, dış servis adaptörü7  │   └── BillingApi.php  # modülün TEK public yüzeyi8  ├── Catalog/9  └── Notification/

Neden buradan başlıyorum

Beş somut sebep

Ucuz düzeltme Yanlış çizilen sınır bir refactor ile düzelir.
Tek transaction İki modül tek DB transaction'ında tutarlı güncellenir.
Az operasyon Tek deploy, tek log akışı, izlenecek tek hedef.
Refactor araçları Bir method çağrısını compiler doğrular.
Ucuz geçiş Net sınırlı modülü servise çıkarmak mekanik bir iştir.

Disiplin

Sınırı ayakta tutan dört pratik

Bağımlılık kuralı CI'da; ihlal build'i kırar (deptrac) (tamamlandı)
Her modülün dışarı açık API'si tek bir sınıf (tamamlandı)
Modüller arası ilişki foreign key değil, ID + public çağrı (tamamlandı)
Review sorusu: bu değişiklik bir modül sınırını izinsiz geçiyor mu? (tamamlandı)

Bütün değer disiplinde

CI zorlamıyorsa sınır yoktur.

Sınır CI tarafından zorlanmıyorsa, elinizde modüler monolit değil, sadece klasör isimleri düzgün bir monolit var.

Bölüm 02

Bedel

Mikroservis bir çözüm değil, bir takas.

Tek değişiklik

Method çağrısı network'e döner.

Aldığınız şey bağımsız deploy ve bağımsız ölçekleme. Karşılığında ödediğiniz şey uzun.

Takas

Mikroservisin faturası

	Mikroserviste	Monolitte
Çağrı	Serializasyon, latency, partial failure	In-process, ücretsiz
Tutarlılık	Saga, outbox, eventual consistency	Tek DB transaction'ı
İzleme	Distributed tracing şart	Tek log akışı
Deploy	Versiyonlu, geriye uyumlu kontratlar	Tek deploy
Refactor	Kimsenin doğrulamadığı kontrat	Compiler doğrular

Yanlış gerekçeler

Doğru hastalığa yanlış ilaç

200 bin satırlık bir monolit ile 20 servise bölünmüş 200 bin satır aynı miktarda koddur; ikincisi sadece araya network koymuş hâlidir.
Gerekçe	Asıl çözüm
"Kod tabanı çok büyük."	Modül sınırı, dosya düzeni, ölü kod temizliği
"Deploy yavaş ve korkutucu."	Hızlı pipeline, test, aşamalı yayın, rollback
"Bağımsız ölçeklemem lazım."	Monolit de yatay ölçeklenir: N kopya + load balancer
"Modern mimari bu."	Modernlik mimari gerekçe değil
"Netflix böyle yapıyor."	Problemi değil, yalnız operasyon yükü kopyalanır

Kod büyüklüğü

Aynı kod, araya network.

200 bin satırlık bir monolit ile 20 servise bölünmüş 200 bin satır aynı miktarda koddur; ikincisi sadece araya network koymuş hâlidir.

Bölüm 03

Sinyal

Şu sinyallerden en az biri ölçülmüş olmalı.

Ölçülmüş sinyaller

Geçişi haklı çıkaran dört sinyal

Ölçeklenme profili Bir parça kaynakları geri kalanından bambaşka tüketiyor.
Sahiplik Ekipler birbirinin deploy'unu bekliyor; sınır organizasyonel.
Runtime Ölçülmüş darboğaz: iş yükü Go ya da Rust'ta belirgin ucuz.
Hata izolasyonu Bir modülün çöküşü sistemi düşürmemeli; process içinde sağlanamıyor.

Eşik

Grafikte yoksa sinyal değildir.

Sinyal bir grafikte görünmüyorsa, henüz sinyal değildir.

Bölüm 04

Geçiş

Hepsini değil, sinyali veren tek modülü ayırın.

Strangler kalıbı

Tek modülü dışarı almak

Adım 1: Modülü seç sinyali veren tek modül
Adım 2: Servisi kur yeni servis ayağa kalkar
Adım 3: Trafiği kaydır çağrılar kademeli yönlenir
Adım 4: Eskiyi sil eski kod silinir

Ne zaman, ne zaman değil

Ne zaman bölünür, nasıl bölünmez?

Big-bang Her şeyi aynı anda bölmek en pahalı ve en sık başarısız göçtür.
Ekip Birden çok ekip aynı deploy biriminde sıkıştığında.
Kaynak Bir parçanın kaynak profili sistemin geri kalanını rehin aldığında.
Çöküş Bir bileşenin çöküşü düzenli olarak tüm sistemi düşürdüğünde.

Boring architecture

Karmaşıklık bütçesi sınırlı

PHP + Laravel ya da Symfony; uygulama katmanı.
PostgreSQL İlişkisel veritabanı.
Redis Bellek içi veri deposu.
Nginx Web sunucusu.
Linux systemd + Supervisor ile süreç yönetimi.
Yeni araç Benim eşiğim: boring sayılması için 12–18 ay üretimde aktif kullanım.

Teşekkürler

sade.dev

Sınırları erken çizin, dağıtımı geç yapın. Sinyali bekleyin; kararı moda değil, ölçüm versin.