Mesajın yaşam döngüsü

Muhammet Şafak — Görseller

Şema, teslim, tekrar, replay: bir mesaj kuyrukta dört kez sınanır.

Muhammet Şafak 3 Ekim 2026

Gündem

Dört durak

Şema kenarda doğrula
Evrim sözleşmeyi kırmadan
Idempotency aynı mesaj iki kez
DLQ replay sıfırla, seç, sına

Bölüm 01

Şema

Kuyruk payload'ın içine bakmaz; şekil garantisini kenarda sen eklersin.

Kuyruk byte taşır, tip değil

Şema nerede doğrulanır?

Upstream bir servis payload'dan bir alan düşürdü; worker production'da KeyError fırlattı.

Üretici tarafı birincil savunma
Tüketici tarafı güvenlik ağı → DLQ
Şema registry mesaj türü başına

Tüketici tarafı emniyet kemeridir, direksiyon değil.

Muhammet Şafak Şemayı kuyruğun kenarında doğrulamak · sade.dev

Gevşetmek güvenli, sıkılaştırmak değil

Şemayı kırmadan değiştirmek

Güvenli

Opsiyonel alan ekle
required kısıtını kaldır
Enum'ı genişlet, minimum'u gevşet

Kırıcı

Zorunlu alan ekle
Alanı kaldır, adlandır, tipini değiştir
Enum'ı daralt, kuralı sıkılaştır

Önce tüketiciler yükseltir

Yeni kimlik, paralel yaşam

Adım 1: v2 yayımla orders:created.v2
Adım 2: v1 sürer üreticiler ikisini yayar
Adım 3: Tüketici göçü kendi takviminde
Adım 4: v1 emekli tüketicisi kalmayınca

Bölüm 02

Tekrar

Broker sözünü tutar: mesaj en az bir kez gelir, bazen iki kez.

Aynı mesaj, iki tahsilat

Aynı mesaj iki kez gelebilir . Ücret iki kez çekilmemeli.

Ödeme worker'ı kartı çekti, mesajı ack'leyemeden çöktü; broker yeniden teslim etti, müşteri iki kez ücretlendirildi.

f(f(x)) = f(x)

Idempotent mi değil mi?

	Idempotent değil	Idempotent
Örnek	Bakiyeyi 10 artır	Sipariş durumunu paid yap
İki kez	+20 eder, ya da iki e-posta	Etki bir kez uygulanmışla aynı
Gereken	Anahtar + dedupe	Hiçbir şey gerekmeyebilir

Yan etki seçer

Anahtarı ne zaman kaydedersin?

Eşzamanlı mükerrerlere kontrol değil constraint lazım: anahtar kolonundaki unique constraint ikinci insert'i conflict'e çevirir.
Şekil	Kayıt anı	Pencere	Uygun olduğu yer
Seen-set	Handler başarıyla döndükten sonra	Var	Üçüncü taraf çağrı: e-posta, çekim
Transactional	İş değişikliğiyle aynı DB transaction'ı	Yok	Sahip olduğun bir satır

Anahtarı dürüst tutmak

Anahtar ve constraint

Gönderici Anahtarı gönderici üretir: mesaj id'si ya da Idempotency-Key başlığı.
Payload Yalnız payload'dan türetme: meşru iki aynı istek çakışır.
Constraint Kontrol değil constraint: unique constraint eşzamanlı ikinci insert'i conflict'e çevirir.

Bölüm 03

Replay

Replay byte'ları geri taşımak değil: bir mesajı sıfırla ve güvenle yeniden işle.

20

Örnek senaryo

dakika kesinti

Aşağı akıştaki API yirmi dakika düştü; dört bin mesaj retry'larını tüketip DLQ'ya indi.

Naif replay yeniden zehirler, iki kez faturalar

DLQ'yu güvenle replay etmek

Adım 1: Sıfırla id, payload, trace_id kalır
Adım 2: Kümeyi seç reason: timeout
Adım 3: Dry-run dokunmadan say
Adım 4: Sandbox yan etkiler stub'lı
Adım 5: Production ilk ikisi sıkıcıysa

Teşekkürler

sade.dev

Şemayı kenarda doğrula, tekrarı bastır, replay'i sınayarak yap.