Kod yazmak hızlandı. İş neden hızlanmadı?

Tan, “bende çalışıyor” der gibi omuz silkerken

AI · Teslimat · Brownfield

Kod yazmak hızlandı. İş neden hızlanmadı?

AI darboğazı kaldırmadı, yerini değiştirdi. Mevcut sistemde asıl maliyet kuralı bulmak ve kanıtlamak.

Muhammet Şafak 3 Ekim 2026

Bölüm 01

Darboğaz

AI darboğazı kaldırmadı, yerini değiştirdi.

Tek istasyon

Darboğaz yok olmadı. Yer değiştirdi.

Yazmayı 3× hızlandırırsın ama review ve doğrulama yerinde kalırsa throughput'u üçe katlamış olmazsın.

Yazarın gözlemi · izlenen bir ekip

Çıktı arttı; throughput düştü.

~2× Kod üretimi Ajanlara yaslanınca, kabaca iki kat
6 Hafta sonra Daha yavaş teslim ediyorlardı
3× PR kuyruğu Pull-request kuyruğu üçe katlandı
2 Olay Kökü kimsenin okumadığı değişikliklere çıktı

Teslimat hattı

Throughput'u en yavaş istasyon belirler

Adım 1: Yaz hızlandı
Adım 2: Review
Adım 3: Entegre et
Adım 4: Doğrula
Adım 5: Release

Darboğaz nereye gitti?

Hep pahalıydı, şimdi boğuluyor

Review Üretim, insanların gerçek dikkat verebileceğinden hızlı PR çıkarıyor; review bir lastik damgaya bozuluyor.
Doğrulama Test yazmak neredeyse bedava; süitler kararsız, zamana bağımlı testlerle doluyor.
Entegrasyon Daha çok kod; daha çok coupling ve aynı mesajın iki kez gelip durumu bozmasının daha çok yolu.

DORA 2024 ve 2025 raporları, yazıdan aktarım

AI bir büyüteç, kısayol değil.

Güçlü teslimat pratiklerine sahip ekipler ondan daha çok verim alıyor; sahip olmayanlar disfonksiyonlarını daha hızlı sevk ediyor.

Bu ne zaman geçerli değil?

Hangi dünyada olduğunu bilmek

Greenfield, prototip, spike Kısıt hâlâ üretim

Henüz koruyacak bir aşağı taraf yok
Hızlı git
Var olmayan bir sisteme süreç kurma

Ekip, review kuyruğu, production Kayma burada ısırır

Dürüst tutulacak bir şey var
Başkaları production'a bağımlı
Darboğaz yazmanın sonrasına taşınır

Bölüm 02

Brownfield

Peki yıllardır çalışan bir sistemde?

Bilginin nerede durduğu

Greenfield ile brownfield

Greenfield ile brownfield
Ölçüt	Greenfield	Brownfield
"Doğru" nedir?	Siz tanımlarsınız	Sistem çoktan tanımlamış
Bilgi nerede?	Sizde ve talebi verende	Kodda, veride, insanların kafasında
Hatanın bedeli	Geri alınabilir	Canlı veriye ve kullanıcıya değer
Baskın maliyet	Üretim	Doğrulama

Taşınan şey

Taşınan şey kod değil, kuraldır.

Brownfield'de asıl taşınan şey kod değil, kuraldır. Agent bilginin sizde olduğu işte çarpan, bilginin sistemde olduğu işte asistan.

Kural nerede saklanır

Üç yer, üç kazı yöntemi

Kod kuralın ne olduğunu söyler; nedenini çoğu zaman yalnız insanlar bilir.

Koddaki yazılmamış istisnalar 15 satırda 3 iş kuralı
Verideki örtük kurallar status sayıları, NULL'ın anlamı
İnsanların kafasındaki gerekçe bilerek mi böyle?

Bir haftanın dürüst dökümü

Kod yazmak beş günün bir günü

gün, yaklaşık

Kural keşfi 1,5
Asıl kod yazımı 1
Parite doğrulama 1,5
Kenar durumlar 0,5
Geçiş ve izleme 0,5

Yaklaşık dağılım, tek bir iş örneği: bir CRM modülünün taşınması.

Agent nerede çarpan, nerede asistan

Hızlandırdıkları ve hızlandırmadıkları

Mekanik dönüşüm Bir kalıbı başka bir kalıba çevirmek; saatler değil dakikalar.
Kod okuma Kural çıkarma; sonuç bir cevap değil, bir soru listesi.
Doğrulama araçları Eski ve yeni tarafı karşılaştıran script'ler, karakterizasyon testleri.
Kuralın geçerliliği Agent kuralı bulur; hâlâ istenip istenmediğini söyleyemez.
Doğrulamak Eskisiyle aynı sonucu ürettiğini göstermek günlük iş.
Geçiş ve koordinasyon Teknik zorluk değil; ama takvimde yer kaplıyor.

Brownfield işini nasıl tahmin ediyorum

Dört kural

Satır değil, bilinmeyen kural sayın. (bekliyor)
İlk yarım günü keşfe ayırın, tahmini ondan sonra verin. (bekliyor)
Doğrulamaya en az üretim kadar bütçe ayırın; oran genelde 1:1,5 civarında. (bekliyor)
Geçişi ayrı bir kalem yazın. (bekliyor)

Kod yazmak hızlandı. Yılların ne anlama geldiğini anlamak hızlanmadı.

Muhammet Şafak Sıfırdan hızlı, mevcut sistemde yavaş

Teşekkürler

muhammetsafak.com/tr/

Kaynaklar: sade.dev ve muhammetsafak.com yazıları